Als je op zoek bent naar een nieuwe televisie, gameconsole, av-receiver of hd-disc speler dan ben je de term zeker tegengekomen: HDMI. Het is belangrijk om hier toch meer van te weten, omdat dit de spil is om te genieten van de best mogelijke kwaliteit audio en video, plus bedieningsgemak.
Met de High Definition Multimedia Interface transporteer je audio, video- en controlesignalen in digitale vorm. Afspeel-apparaten zoals dvd-, hd-spelers en settopboxen zijn van een hdmi-uitgang voorzien, av-receivers en -processoren schakelen de signalen en verwerken de data, en vrijwel zonder uitzondering zijn nieuwe LCD- en plasmatelevisies, net als videoprojectoren, inmiddels voorzien van één of meerdere hdmi-ingangen.
Het Concept
HDMI is bedacht als universele verbinding voor audio, video en bediening. Daarmee is het een beetje de digitale variant van SCART geworden.
HDMI heeft veel met DVI te maken (lees de uitleg in DVI: Digital Video Interface voor PC en Hometheater). De digitale videoverbinding is namelijk dezelfde, inclusief de HDCP kopieerbeveiliging. Tot versie 1.2 was de videobandbreedte gelijk aan een enkele dvi-verbinding, sinds hdmi 1.3 is deze op het niveau van dual-link dvi.
Naast video kan ook audio getransporteerd worden via hdmi. De bandbreedte hiervan is een stuk groter dan die van de bekende optische en coaxiale spdif digitale verbindingen, waardoor het te gebruiken is om ongecomprimeerde digitale audio met meer dan 6 kanalen.
Aan een stuk gemak is ook gedacht: het Consumer Electronics Control (CEC) kanaal kan gebruikt worden om commando’s van een afstandsbediening te versturen naar alle apparaten, en om apparaten met elkaar te laten ‘praten’.
Digitaal - dus perfecte signaaloverdracht ?
Nou… nee. Het is waar dat als het digitale signaal intact blijft van het ene punt naar een ander, de kwaliteit niet achteruit gaat.
Maar het digitale signaal blijft bepaald niet hetzelfde als je het over een kabel heen stuurt. Ook digitale signalen hebben last van analoge storingen; de ééntjes en nulletjes zijn aan het einde van de kabel niet zo eenvoudig meer te herkennen als aan het begin.
Zoals eerder gezegd wordt er van alles aan gedaan om storingen te voorkomen, maar niet alles is te vermijden. Bovendien kent hdmi geen foutcorrectie: als een signaal gedeeltelijk fout wordt ontvangen, dan zal er niet geprobeerd worden om de data opnieuw te versturen. In een computernetwerk gebeurt dit normaal gesproken wel, omdat het belangrijk is dat de gegevens foutvrij zijn; maar bij video is er geen tijd om te wachten totdat het foutvrije signaal een keer binnenkomt.
Om storingen te voorkomen is een kabellengte van 5 meter een veel aangehouden maximum, alhoewel langer praktisch gezien vaak wel lukt.
De HDMI connector
Een hdmi-kabel (voor consumenten apparatuur) bestaat uit 19 aansluitingen. Dit geldt voor alle versies; van versie 1.0 tot 1.3b is er niets veranderd aan de bekabeling of de stekkers. Wel zijn er in de loop van de tijd nieuwe varianten van stekkers bedacht (met name kleinere voor camcorders en fototoestellen).
Pin 1,2 en 3: Data 2 (respectievelijk +, afscherming, -)
Pin 4,5 en 6: Data 1 (respectievelijk +, afscherming, -)
Pin 7,8 en 9: Data 0 (respectievelijk +, afscherming, -)
Pin 10,11 en 12: Kloksignaal (respectievelijk +, afscherming, -)
Pin 13: CEC: Consumer Electronics Control
Pin 14: gereserveerd (niet aangesloten)
Pin 15 en 16: HDCP data (respectievelijk SCL en SDA)
Pin 17 : DDC/CEC afscherming
Pin 18 : +5 V voeding
Pin 19 : Hot Plug Detect
Waar niet iedereen blij mee is, is het feit dat er niet voorzien is om de stekker vast te zetten. 
DVI heeft twee schroeven om de connector stevig vast te zetten, maar HDMI heeft dit niet. Bij zwaardere kabels zou dit echt geen kwaad kunnen, omdat ze gemakkelijker los kunnen gaan, of (horizontaal gemonteerd) een zware belasting aan bijvoorbeeld een projector of televisie kan zijn.
Het Data signaal
Net als bij DVI wordt er gebruik gemaakt van het protocol TMDS om de gegevens te transporteren: Transition Minimized Differential Signaling.
Het videogedeelte van HDMI is verdeeld over drie aparte datalijnen: R, G en B. Het TMDS protocol zorgt voor dat er zo min mogelijk storing ontstaat op het digitale signaal. Voor de technische onderlegden: bij het 8 bits signaal worden twee bits toegevoegd: één om een signaal te creëren dat minder interferentie veroorzaakt, en één om te voorkomen dat te vaak een ‘1′ of ‘0′ achter elkaar staat; dit lijkt op gelijkstroom, en daar kunnen digitale systemen moeilijk mee overweg. Dit 10 bits signaal wordt serieel gemaakt, verstuurd en in het ontvangende apparaat weer terug naar 8 bits geconverteerd.
Over welke pinnen gaat de meerkanaals audio ?
Het meerkanaals audiosignaal wordt gemixed in de TMDS datasignalen, dus tussen de video door. Omdat de bandbreedte van de audio een stuk lager is dan van het videosignaal is er tijd ‘over’ om de audio later weer uit het datasignaal te filteren. Op het moment kan hdmi maximaal 8 audiokanalen (7.1 surround) aan met een samplerate tot 192 kHz. Sinds hdmi 1.3 worden ook de lossless streams Dolby TrueHD en DTS HD ondersteund; formaten met een zeer hoge bitrate.
Lip Sync
HDMI voorziet sinds versie 1.3 in een methode om audio te vertragen, om deze synchroon te laten lopen met de video. Een display (televisie, projector) heeft vaak meer tijd nodig om het videosignaal te verwerken dan voor de audio, waardoor deze ‘lip sync’ problemen ontstaan. De Lip Sync correctie voorziet erin dat het apparaat dat de lip-sync problemen veroorzaakt (meestal het display) communiceert met het apparaat dat de lip sync weer in orde maakt (in de meeste gevallen een av-receiver, maar een dvd-speler zou ook kunnen).
Helaas is dit niet zo zaligmakend als het klinkt: audio en video worden niet synchroon gehouden, de televisie zegt alleen maar tegen de receiver: het verwerken van de video kost mij xx milliseconden, vertraag daarom de audio met die tijd.
Niet bepaald hogere wiskunde dus, en extra (handmatige) correctie blijft noodzakelijk, met name waarbij de synchronisatie al op de schijf is misgegaan.
Consumer Electronics Control
Het Consumer Electronics Control (CEC) kanaal hoeft niet gebruikt te worden door fabrikanten, maar kabels hierop wel voorbereid zijn. Het kanaal:
- maakt gebruik van het AV Link, een al langer bestaand protocol
- wordt gebruikt om commando’s van een afstandsbediening door te geven aan andere aangesloten apparaten
- is technisch gezien een bi-directionele seriële bus over één draad.
- is niet voor alle hdmi versies hetzelfde: in versie 1.2a en 1.3a zijn er updates geweest
Omdat er vrij veel te vertellen is over het CEC zal ik hier binnenkort een stukje over wijden.
Kopieerbeveiliging: HDCP
De enorm toegenomen kwaliteit (digitaal, high-definition) heeft ook een nadeel: de digitale kopieën zijn erg goed, en dus makkelijk te verkopen als ‘nieuw’. Filmmaatschapppijen zijn hier logischerwijs niet blij mee. En alle beveiligingen op schijfjes hebben geen zin, als je gewoon vanaf de hdmi-poort een 1-op-1 kopie kunt maken, inclusief geluid.
Om deze reden is HDCP bedacht: “High-bandwidth Digital Content Protection”. Als twee apparaten met elkaar worden verbonden door middel van hdmi, dan wordt het digitale datasignaal versleuteld, zodat het niet meer ‘af te luisteren’ valt. Fabrikanten met een HDCP-licentie (dus alle hdmi-ondersteuning) moeten er voor zorgen dat er met hun apparaten geen kopieën gemaakt kunnen worden.
Als je twee hdcp-apparaten (bijvoorbeeld een hd-speler en een televisie) op elkaar aansluit, dan duurt het soms lang voordat je eindelijk beeld krijgt. Dit komt meestal door HDCP, omdat het herkennen van de twee apparaten en het uitwisselen van encryptie-sleutels tijd kost.
In de (nabije) toekomst zal HDCP verplicht zijn om digitale HD-video te bekijken; zonder kun je een hd-film alleen maar op dvd-kwaliteit bekijken.
Draadloos HDMI
hierover heb ik al eerder een stuk geschreven: Wireless HDMI en WirelessHD.
En verder…
Over HDMI is veel te schrijven: over de techniek, de verschillende kabels (van tien tot honderden euro’s), de praktische problemen, en wat we kunnen verwachten in de toekomst. Dus: wordt vervolgd !
Lees bijvoorbeeld meer over HDMI-CEC, de werking van DVI, of duik nog in de verschillen tussen component, s-video en composiet - de analoge videoverbindingen.
2006 - 2010
[...] HDMI - Wat is het, en wat kan het ? [...]
[...] CEC is een gedefinieerde functionaliteit binnen HDMI, om de bediening van meerdere apparaten te vergemakkelijken. Via pin 13 van de connector wordt het [...]
Wat is nou precies HDMI, wat kan je ermee en wat zijn de voordelen tov een apparaat zonder HDMI?
Ik hoop zsm van u te horen, alvast bedankt!
Groeten Susanne
[...] dit artikel vind je alle informatie over wat HDMI is en kan, meer informatie over DVI heb staat in ‘DVI: Digital Video Interface voor PC en [...]
Hallo, hoe werkt het audio signaal als de hdmi kabel is aangesloten op een tv met hdmi aansluiting. is het zo dat dit signaal dan automatisch wordt doorgestuurd naar de versterker via de tv en dan terug komt via de uitgang van de versterker en dan door de speakers wordt weergegeven?
Hallo allemaal,
Onlangs heb ik een Yamaha versterker gekocht met “Dolby digital plus”,
DTS HD enz..
Mijn blue-ray speler is de de sony s-300.
Ik heb een film die DTS HD ondersteunt (althans dat staat op de dvd hoes). Ik heb naar mijn mening mijn versterker goed ingesteld. Als ik de hierboven genoemde disc in mijn blue-ray speler afspeel zie ik niet in mijn display van de versterker “DTS HD” staan alleen “DTS”.
Ik heb mijn blue-ray speler geupdate naar de laatste versie en dat heeft geen enkel resultaat opgeleverd.
Mijn “hdmi”kabel heeft ongeveer 10 euro gekost en is ongeveer 1,5 meter lang, heeft dat iets misschien mee te maken?
Ik hoop dat iemand mij kan helpen?
Alvast bedankt daarvoor
Heb tv aansluiting van KPN diginet, kan ik nou ook via HDMI het geluid van de kanalen ned 1,2,3,RTL 4 enz op mijn stereo krijgen
of gaat dat nog steeds via de AUX van mijn stereo
plasma TV is HDMI toegankelijk
sony receiver heeft HDMI
Hoe kan ik HDMI en 3D op TV krijgen?
dank en groet
Omdat er (b.v. bij digitenne) nog vaak gebruik gemaakt wordt van een scart-kabel vraag ik mij af of dit uiteindelijk nog wel volledig digitaal is. Met scart wordt toch een digitaal signaal geconverteerd naar analoog?
Hoe kan ik volledig digitaal tv kijken (behalve via een schotel)? Kan dat m.b.v. hdmi?
Kan ik op één tv-apparaat, met voldoende HDMI-poorten, zowel een playstation 2 en een wi-computer aansluiten?
@H. Spanger:
Een Wii heeft (helaas) geen HDMI-aansluiting, en een Playstation 2 ook niet. Voor beide moet je kiezen voor of de (standaard) composiet aansluiting (gele stekker), of een (los aan te schaffen) component kabel (betere kwaliteit, met rood/groen/blauwe stekkers).
Meer informatie over deze verbindingen lees je hier.
@Tom:
“Echt” puur digitaal tv kijken kan alleen als het digitaal binnenkomt en ook zo verwerkt wordt. Bij SCART vindt er inderdaad nog een omzetting plaats van digitaal en analoog (in de digitenne box) en van analoog naar digitaal (in de televisie).
In de praktijk maakt dat alleen maar weinig uit. Het versturen van het tv-beeld naar je huis (via de kabel) is analoog van slechte kwaliteit, terwijl digitaal beter is. Maar nog steeds is dit bij lange na geen perfect kanaal - de ‘verslechtering’ in de analoge stap tussen digitenne en tv valt hierbij waarschijnlijk volledig in het niet.
Digitaal wil (gelukkig) niet zeggen beter dan analoog: over component video is ook gewoon 1080p te transporteren.
als leek een vraag, als ik mijn tv aansluit op b.v. videorecorder,met hdmi kabels moet ik dan ook de gebruikelijke scartkabels aansluiten ? dank voor uw aandacht,., willem
ik heb alleen maar scart uit gangen nu wil ik op de aansluiting van mijn tv na hdmi mijn vraag zijn er kabels die verloop hebbe van scart na hdmi
al vast bedankt ep
ik heb een Humax IRHD 5000c digitale ontvanger gekocht en wil deze via een hdmi kabel aan mijn Samsung tv verbinden. Als ik dat doe krijg ik een seconde beeld via het Humax kastje en direct daarna een groen scherm.
Als ik deze twee apparaten via een gewone scartkabel met elkaar koppel, krijg ik wel gewoon beeld, maar daarvoor heb ik de ontvanger natuurlijk niet gekocht. Wie heeft een passende oplossing voor mij?
Alvast bedankt.
Hi Klaas,
heb je al een oplossing??
Ik heb hetzelfde probleem met de Humax IRHD 5000c.
Alles werkte perfect via HDMI (10 dagen), tot we een logitech alles-in-een afstandbediening aangeschaft hebben. Dat ding heeft op een bepaald moment een verkeerde code naar een van de apparaten gezonden, sindsdien is alles precies hetzelfde als bij jou: 1 sec beeld via de Humax, dan groen scherm. De winkel heeft nog de Humax omgeruild voor een andere nieuwe, maar dat veranderde niets.
halllo
ik heb vandaag een HDMI kabel gekocht voor de PS3.
Heb de kabel aangesloten op mijn tv en PS3, als ik de PS3 start komt er een scherm met de vraag of ik dingen voor de audio en video HDMI wil installeren.
Als ik op ja druk krijg ik een halve minuut zwart scherm en dan keert hij weer terug op normaal beeld..
HDMI doet het dus nog niet bij mij ,terwijl ik een PS3 heb en een tv waar op het beeld staat (HD TV)
Weet u misschien hoe het kan dat ik geen HDMI BEELD voor de pS3 krijg?
Ik vermoed dat de PS3 niet alle gegevens van je tv kan uitlezen, en dat je daarom weer het normale beeld krijgt. Ik heb dat ook meegemaakt met een projector.
Laat je PS3 niet zelf alle instellingen uitzoeken, maar stel in de setup alles zelf in (resolutie, audio, etc), en kijk of het dan werkt.
Als je een verkeerde instelling maakt waardoor je tv geen beeld geeft is er nog niets aan de hand: druk de power-knop van de ps3 lange tijd in, en alle AV-instellingen staan weer op ‘default’
Ik heb net hetzelfde probleem, echter ik heb voor jou ook een vraag.Als je een blu-ray speelt heb je dan 1080 ? Bij mij wel met een film van gran torino maar niet met de nieuwe blu-ray van Mika ???Hoe kan dat ,op mijn nieuwe led van samsung?
[...] “HDMI - wat is het, wat kan het?” kun je de details lezen over de mogelijkheden van HDMI. google_ad_client = [...]
Ik wil graag een lcd tv op een computer aansluiten.
Computer heeft uitgangen dvi-i (dual) en s-video
Tv heeft hdmi en rgb(vga) en s-video en rode,groene en blauwe ronde ingangen.
Welke combinatie van kabels gaat hier het beste voor werken.
Bestaat er een dvi-i naar hdmi kabel? (Of werkt dvd-d ook? Geen geluid dacht ik)
Er bestaat wel een HQ DVI-I naar 3x RCA component (rood,blauw, groen).
Hoe presteert s-video?
Dag, profitiat met uwe website uren kan ik er op lezen eindelyk een verstaan bare uitleg , heb nieuwe tv gekocht en aan
gesloten (fhilips 40 inch pfl9704h ) maar nu als ik hem opstart dan valt hij 3 maal uit en komt terug met beeld
( heel mooi beeld wel met hmdi kabel) is dat normaal ,,de groeten
Bedankt voor de complimenten!
Normaal lijkt me het zeker niet. Misschien ligt het aan de aangesloten apparatuur, waarbij het even duurt voordat HDMI goed ‘verbinding’ (software-technisch) heeft gemaakt.
Of gebeurt het ook als er niets is aangesloten?
Hallo, wie kan me helpen????
Ik heb een HDMI kabel gekocht van 50 euro. Ik heb hem aangesloten op plasma tv en me laptop, hij doet het goed alleen als ik een film wil kijken dan komt het geluid vanuit de boxen van me laptop en niet vanuit de boxen van TV. Hoe kan ik dat instellen???
Alvast bedankt.
Je zou kunnen proberen het geluid apart aan te sluiten wat sowiezo voorkeur heeft als je een lange hdmi kabel zou gebruiken.
Hallo .
Ik heb decoder Tele2 kan ik daar m,n audio op aansluiten
heb op audio zowel optical als scart output welke kan ik het beste aansluiten.
Bedankt voor advies.
Ik heb hetzelfde probleem, een tele2 decoder en een BOSE 321.Ik heb een optical cable aangesloten, maar geen geluid van TV of Radio via m’n Bose. Wie weet hoe dit moet?
HDMI biedt een interface tussen elke compatibele digitale bron van audio/video zoals een settopbox, dvd-speler, versterker en een compatibel scherm zoals een plasmascherm of een lcd-scherm en computers met DVI-aansluiting.
leuk
dank je